Zensitively®

Yetişkinler için ücretsiz test

Tek testte DEHB, otizm ve yüksek hassasiyet

Bu kısa testle yetişkinler, nöroçeşitliliklerinin farklı yönlerine, özellikle yüksek hassasiyete (HSP) ve DEHB ile otizmle ilişkili örüntülere dair ilk bir yönelim edinir.

Test, kendi nörotipinizi daha iyi anlamak ve hem gelişim potansiyellerini hem de zorlayıcı alanları fark etmek için ilk bir adımdır.

Sadece 4 dakika
%100 ücretsiz
Kapsamlı analiz

Neden bu test?

Birçok yetişkin yıllardır bir şeylerin alışılagelmiş beklentilere uymadığını hissediyor: gündelik yaşamda yüksek hassasiyet, başkalarından farklı odaklanma hissi, yoğun duygular, tekrarlayan tükenmişlik.

Bu test size bir yönelim dili sunuyor. Yaşantılarınızı anlaşılır boyutlara dönüştürüyor ve yüksek hassasiyet ile DEHB ve otizmle ilişkili örüntülerin nerede kesiştiğini – ve nerede ayrıştığını – gösteriyor. Sonuç bir tanının yerini tutmaz, ancak yaşantılarınızı düzenlemenize ve kendi nörodiverjansınızın temellerine dair bir izlenim edinmenize yardımcı olur.

Nörodiverjans belirtileri

Nörodiverjans, birçoğu hem klinik hem de klinik altı olabilen bir dizi fiziksel, psikolojik ve aynı zamanda sosyoekonomik belirtiyle birlikte gider.

Kieran Rose nörodiverjansı, iletişim kurma, bilgiyi işleme, algılama, hareket etme ve başkalarıyla etkileşime girme biçimi pek çok açıdan "tipik" sayılandan ayrılan bir yaşama biçimi olarak tanımlar (Rose, 2024). Amy Pearson ve Kieran Rose (2021), var olma biçimleri farklı diye işaretlenen insanların damgalanma ve dışlanma yaşadığını ve maskelemenin buna anlaşılır bir tepki olduğunu gösterir.

Bu anlayışa göre nörodiverjansın kendisi, boşlukta, hiçbir belirti üretmez. Deneyimlerimize göre çok benzer yatkınlıklara sahip insanlar tümüyle farklı belirtiler gösterebilir.

Bize göre belirtiler her şeyden önce, nörodiverjan insanların çocukluktan itibaren aldığı olumsuz ve geçersizleştirici mesajlardan doğar. Amerikalı DEHB uzmanı William Dodson, DEHB'li bir çocuğun on yaşına kadar akranlarından yaklaşık 20.000 daha fazla düzeltici ya da olumsuz geri bildirim aldığını tahmin ediyor — ebeveynlerden, öğretmenlerden, akrabalardan ve arkadaşlardan.

Bu olumsuz mesajlar çok çeşitli biçimlerde işlenebilir. Kişinin kendi iç dünyasını terk etmesine (DEHB ile ilişkilendirilebilecek bir tür "tuning out") ya da kendi iç dünyasına çekilmesine (tipik olarak otizmle ilişkilendirilen bir tür "tuning away") yol açabilir. Bu iki strateji birbirini dışlamaz. İki başa çıkma stratejisi arasında gidip gelen insanlar kendilerini sıklıkla AuDHD (Autism ve ADHD sözcüklerinin birleşimi) olarak tanımlar.

Nörodiverjansın belki de en büyük belirtisi ise görünmez kalan bir belirtidir: maskeleme. Maskeleme, sinir sisteminin özgün öğrenme, hissetme, düşünme ve deneyimleme biçiminin tekrar tekrar değersizleştirilmesine ve ayrımcılığa uğramasına verilen bilinçdışı bir tepkiyi tanımlar. Sinir sistemi, bu olumsuz mesajlardan ve onlara bağlı tehlikeden kaçınmak için elinden geleni yaparak nörotipik görünmeye çalışır.

Nörodiverjansta tanıyı ve belirtilerin fark edilmesini bu kadar zorlaştıran şey maskelemedir. Ancak maskelemenin kendisini ölçen ölçekler vardır; örneğin CAT-Q (Hull ve ark., 2019). Testimiz de DEHB ve otizmle ilişkili ölçeklerin yanı sıra kamuflajı ayrı bir ölçek olarak ele alır.

Maskelemenin kendisi de uzun vadede, fark edilmediğinde ve ele alınmadığında kişi için yıkıcı sonuçlar doğurabilecek belirtilere yol açabilir. Bu belirtiler arasında şunlar yer alır:

  • Tükenmişlik (sıklıkla otistik tükenmişlik olarak da adlandırılır)
  • Odaklanma ve önceliklendirme sorunları (yürütücü işlevler)
  • Duyguları tanımlama ve adlandırma güçlüğü (aleksitimi)
  • Otantik olmama hissi
  • Motivasyon ve dürtü eksikliği
  • Yorgunluk ve bitkinlik
  • Depresif ruh hâli

Bu tür yakınmalar varsa, kendi nörodiverjansınızı anlamak bu nedenle önemlidir.

Nörodiverjan mıyım?

Nörodiversite ve nörodiverjans konusuyla karşılaşan çoğu insan kendine şunu sorar: nörodiverjan mıyım? Bu soru çoğu zaman sosyal medyadaki, dergilerdeki ya da haberlerdeki içeriklerin ardından gelir. Nörodiverjan olduğunu fark etmenin, tükenmişlik ya da odaklanma güçlüğü gibi belirtilerin nasıl ortaya çıktığına dair açıklık getireceğine dair umut büyüktür.

Nörodiverjans gerçekten de vardır ve ölçülebilir.

Bu soruyu yanıtlamak için tanıya gerek yoktur. Nörodiverjan olup olmadığınıza bir hekim ya da psikoterapist karar vermez. DEHB, otizm ya da Tourette sendromu, tanısı konulan üç nörodiverjans örneğidir; ancak tanı koyamadığımız klinik altı görünümler ve başka nörodiverjans biçimleri de vardır.

Tıbbi ve psikoterapötik tanılar bedensel ve ruhsal hastalıklara dayanır — nörodiverjans ise başlı başına bir bozukluk ya da hastalık değildir.

"Nörodiverjan mıyım?" sorusunun peşine düşmenin doğrudan bir yolu, ücretsiz nörodiverjans öz testimiz Zensitively Nöroçeşitlilik Envanteri'dir (ZNI). Tam da bu amaçla geliştirildi ve yıllar içinde inceltildi. Eylül 2026'ya kadar 155.609 kez eksiksiz yanıtlandı; psikometrik özellikleri yayımlanmıştır.

Test, aralarında Yüksek duyarlılık ile DEHB ve otizmle ilişkili ölçeklerin de bulunduğu yedi ölçek içerir ve kendi nörodiverjansınıza dair sorunun peşine düşmenize yardımcı olur.

Bu test neyi ölçüyor

Zensitively Nöroçeşitlilik Envanteri (ZNI), 60 ifadeyle yedi ölçekte ölçüm yapar: Yüksek duyarlılık, Monotropizm, Kinetik-bilişsel öğrenme stili, Aleksitimi, Duygusal aşırı yüklenme (RSD ile ilişkili), Kamuflaj ve Öz eleştiri. Sonuç raporu bu yanıtlardan nöroprofilinizi hesaplar: Nörodiverjans Puanı'nı, zorlanma profilini ve diğer gösterimleri.

Envanter Eylül 2026'ya kadar 155.609 kez eksiksiz yanıtlandı. Ölçeklerin iç tutarlılığı, kararlılığı ve yakınsak geçerliği ZNI Teknik Dokümantasyonu, sürüm 1.0'da yayımlanmıştır.

Envanteri dolduran insanlar, yaşantılarının farklı yönlerine kapsamlı bir bakış elde eder ve belirtileriyle deneyimlerini daha iyi yerli yerine oturtabilir.

ZNI bir tanı değildir, herhangi bir hastalık ya da bozukluk saptamaz ve bir terapi planı da öngörmez. Nöroonaylayıcıdır: Nörodiverjans Puanı bir kişinin ne kadar farklı olduğunu değil, kişinin kendi yaşantısının nöronormativite tarafından ne ölçüde ayrımcılığa uğradığını ölçer.

Test, 2017 yılında klinik psikolog Nazim Venutti tarafından geliştirildi ve o zamandan beri Zensitively'de istatistiksel yöntemlerle gözden geçirilip inceltiliyor. Venutti'nin kendisi de nörodiverjandır ve on dört yıllık klinik uzmanlığını geliştirme sürecine kattı.

Otizm: nöroprofilinizin bir parçası

Bu nöroçeşitlilik testi, nörodiverjansınız hakkında sağlam bir ilk izlenim sunar; buna otizmle (otizm spektrumu, otizm spektrum bozukluğu veya Asperger olarak da adlandırılır) ilişkili Monotropizm ve Kamuflaj ölçekleri de dahildir. Otizm hakkında daha fazla arka plan bilgisini yetişkinler için otizm testimizin sayfasında bulabilirsiniz. Bu örüntülere bilimsel yönelimli bir gözle bakmak, kendinize patolojize etmeyen (yani bir kusur olarak görmeyen) bir açıdan bakmanıza ve kendinizi daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir.

Sonucunuz otistik özellikler hakkında ne söylüyor

Test sonucunuz, ZNI ölçeklerindeki değerlerinizi gösterir; bunların arasında otizmle ilişkili Monotropizm ve Kamuflaj ölçekleri de vardır. Bir değer, bir tanının geçerli olup olmayacağı hakkında hiçbir şey söylemez: ZNI kesme puanı içermez ve klinik tanılara karşı sınanmamıştır. Yüksek değerler, daha fazla keşfedebileceğiniz alanlara işaret eder. Otizm spektrumu, ince özelliklerden deneyim ve davranıştaki belirgin farklara kadar uzanan geniş bir çeşitlilik gösterir. Sonucu, daha fazla öz düşünüm ve kişisel gelişim için bir başlangıç noktası olarak kullanabilirsiniz.

"Otistik miyim?" — Yetişkinlerin sık sorduğu sorular

Birçok yetişkin, kendinde ya da medyadaki haberlerde otistik özellikler fark ettiğinde bu soruyu sorar.

Otizm yalnızca yetişkinlikte mi keşfedilebilir? Elbette hayır. Yine de birçok kişi, özellikle de kadınlar, otistik olduğunu ancak yetişkinlikte öğrenir. Tanı kriterleri onlarca yıl boyunca çocuklar, özellikle de erkek çocuklar üzerinden geliştirildi; uyum sağlamayı ve kendi farklılıklarını gizlemeyi öğrenmiş kişiler bu yüzden kolayca gözden kaçabilir.

"Maskeleme" nedir? Birçok otistik kişi otistik özelliklerini gizlemeyi öğrenmiştir ve bu durum tükenmişliğe yol açabilir. Maskeleme bazen kamuflaj ya da bizim sıklıkla kullandığımız biçimiyle nörotipik performans olarak da adlandırılır. ZNI bunu Kamuflaj adlı ayrı bir ölçekle ele alır, çünkü maskeleme birçok kişinin gündelik yaşantısını dışarıdan göründüğünden daha fazla belirleyebilir.

Zorluklarım normal mi, yoksa otistik mi? Nöroçeşitlilik hareketinin bakış açısından otistik olmakta anormal hiçbir şey yoktur: otizm spektrumu doğal bir nörolojik varyanttır. ICD-11 ve DSM-5-TR tıbbi sınıflandırmaları ise otizmi otizm spektrum bozukluğu olarak sınıflandırır. Bozukluk olmamak engellilik olmamak anlamına gelmez: otizm bir bozukluk olmadan da bir engellilik olabilir. Bu bakış açısına göre birçok otistik kişinin yaşadığı zorlukların büyük kısmı, toplumsal beklentiler ve yapılar ile kişinin sinir sistemi arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanır. ZNI zorluklarınızın otizmden kaynaklanıp kaynaklanmadığını söylemez; nasıl algıladığınızı, nasıl odaklandığınızı ve nasıl tepki verdiğinizi ve bunun size neye mal olduğunu betimler.

RAADS-R gibi klasik taramalarla karşılaştırma

RAADS-R (Ritvo Autism Asperger Diagnostic Scale — Revised), yetişkinler için geliştirilmiş 80 soruluk bir ölçektir. İlk doğrulama çalışmasında (Ritvo ve ark., 2011) duyarlılık ve özgüllük açısından çok yüksek değerlere ulaştı. Bağımsız bir araştırma ise farklı bir sonuca vardı: Jones ve meslektaşları (2021), Birleşik Krallık'ın ulusal sağlık sistemine (NHS) bağlı uzmanlaşmış bir otizm birimine yönlendirilmiş 50 yetişkinde RAADS-R sonucunun sonradan konulan tanıyla ilişkili olmadığını buldu. Medyan, tanı alan kişilerde 138, tanı almayan kişilerde 154 puandı ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Duyarlılık yüzde 100, özgüllük yüzde 3,03 olarak bulundu. Örneklem küçüktü ve yalnızca otizm değerlendirmesine zaten yönlendirilmiş kişilerden oluşuyordu.

Testimiz ise bir tarama aracı değildir. Kesme puanı içermez ve otizmle ilişkili Monotropizm ve Kamuflaj ölçeklerini, tek bir puanı bir eşik değerine karşı tartmak yerine yedi ölçekten oluşan bütünsel bir tabloya yerleştirir. Bu araçların hiçbiri tanı koymaz.

Asperger sendromu spektrumun bugünkü anlayışında

"Asperger sendromu" terimi artık ayrı bir tanı olarak kullanılmamaktadır — bunun yerine otizm spektrumu terimi kullanılmaktadır. Eskiden "Asperger" olarak adlandırılan durum, bugün zihinsel yetersizlik ve erken dil gelişiminde gecikme olmaksızın görülen otizm olarak kabul edilmektedir.

Dolayısıyla ayrı bir Asperger testi aramanıza gerek yoktur; anlamlı olan, geniş bir spektrumu yansıtan ve maskelemeyi de soran bir testtir. Bize göre Asperger'i ya da otizmi nöroçeşitliliğin ve kendi nörodiverjansınızın bir parçası olarak anlamak ve bunun kendi yaşantınız üzerindeki gerçek etkilerini keşfetmek her zaman merkezde olmalıdır.

Kadınlarda otizm — sıklıkla gözden kaçan belirtiler

Otizm kadınlarda çoğu zaman erkeklerden farklı biçimde kendini gösterir. Sık tarif edilen örüntüler şunlardır: toplumsal olarak kabul edilebilir görünen yoğun özel ilgi alanları (atlar, kitaplar, diziler), sosyal davranışları taklit ederek belirgin bir "maskeleme", sosyal durumların ardından tükenmişlik ve tüm sosyal çabalara rağmen arkadaşlık kurmada güçlükler. Birçok kadın kusursuz sosyal "senaryolar" geliştirir; bu yüzden otistik özellikleri uzun süre, bazen ileri yetişkinliğe kadar fark edilmeden kalabilir. Araştırmalar, otistik kadınların otistik erkeklere göre ortalamada daha fazla maskeleme bildirdiğini göstermektedir (Hull ve ark., 2020). Testimiz stereotipleri değil yaşantıyı sorar ve kamuflajı ayrı bir ölçek olarak ele alır. Cinsiyetinizi sormaz.

Yetişkinler ve tanı — nerede test yaptırabilirsiniz?

Resmi bir otizm tanısı için şu kurumlara başvurabilirsiniz: otizm spektrumu konusunda uzmanlaşmış psikiyatri muayenehaneleri, üniversite hastanelerindeki otizm poliklinikleri veya uzmanlaşmış psikoterapi muayenehaneleri. Süreç genellikle görüşmeleri, testleri ve yakınlardan bilgi almayı içeren birden fazla randevuyu kapsar. Birkaç aylık bekleme sürelerini hesaba katmanız gerekir. Bu süreyi testimizle öz düşünüm için değerlendirin. Ayrıca bir tanıyla neyi başarmak istediğinizi de düşünün: boşuna söylenmez, "bir otistik kişiyi tanıdıysanız, bir otistik kişiyi tanıdınız" – otistik kişilerin hepsi birbirinden çok farklıdır.

DEHB: nörodiverjansın bütünsel resmi içinde

Bu nöroçeşitlilik testi, DEHB ile ilişkili Kinetik-bilişsel öğrenme stili ölçeğini ve RSD (reddedilmeye karşı aşırı duyarlılık disforisi) ile ilişkili Duygusal aşırı yüklenme ölçeğini de içerir. DEHB hakkında daha fazla arka plan bilgisini yetişkinler için DEHB testimizin sayfasında bulabilirsiniz.

DEHB alt tipleri — farklar nelerdir?

DE, hiperaktivite olmadan görülen DEHB'nin artık kullanılmayan adıdır — bugün her ikisi de farklı görünümleri olan tek bir spektrum olarak anlaşılır. DE ile DEHB arasındaki ayrım hakkında daha fazlasını şu sayfada bulabilirsiniz: → Yetişkinler için DEHB testi

Nöroprofiliniz DEHB örüntüleri hakkında ne gösterir

DEHB örüntüleri nadiren tek başına durur. Nöroprofilin tamamı, Kinetik-bilişsel öğrenme stili ölçeğindeki değerinizi Yüksek duyarlılık, Aleksitimi ya da Kamuflaj gibi ölçeklerin yanına koyar ve böylece konsantrasyon güçlükleri, unutkanlık ya da dikkat dağınıklığı için kendi açıklamalarınızı bulmanıza yardımcı olabilir. "DEHB" terimi belirtileri tanımlar; arka plan hakkında daha fazlasını → yetişkinler için DEHB testi sayfasında okuyabilirsiniz.

Kadınlarda DEHB — belirtiler ve özellikler

DEHB kadınlarda çoğu zaman daha ince biçimde kendini gösterir — görünür hiperaktivite yerine hayal kurma, telafi olarak mükemmeliyetçilik — ve bu yüzden sıklıkla gözden kaçar. Testimiz dışarıdan görünen davranışı değil, içsel yaşantıyı sorar. Daha fazlası için: → Yetişkinler için DEHB testi sayfasına gidin

Yüksek hassasiyet ve örtüşmeleri

Yüksek hassasiyet (HSP – Highly Sensitive Person), Elaine Aron'un tahminine göre nüfusun yaklaşık yüzde 15 ile 20'sini etkiler ve bize göre muhtemelen DEHB ve otizmle ilişkili birçok örüntünün ardındaki temel özelliktir. Bir nöroçeşitlilik testi, yüksek hassasiyetinizin ne kadar belirgin olduğu ve özellikle de onunla nasıl başa çıktığınız hakkında fikir verebilir. Bu konuda daha fazla arka plan bilgisini yüksek hassasiyet testi sayfasında bulabilirsiniz. Deneyimlerimize göre DEHB, otizm, RSD ve aleksitimi gibi görünümler söz konusu olduğunda en büyük farkı tam da bu yaratır.

DEHB mi yoksa yüksek hassasiyet mi? Farklar ve kesişimler

Her iki olgu da duyusal aşırı yüklenme ve tükenmişlik yoluyla kendini gösterebilir, ancak farklı ifade biçimleri vardır.

Yüksek hassasiyet şu şekillerde kendini gösterir: duyusal izlenimlerin derin işlenmesi, güçlü empati, geri çekilme ihtiyacı ve sanatın ve müziğin yoğun deneyimlenmesi.

DEHB şu şekillerde kendini gösterir: dikkat güçlükleri, dürtüsellik, hiperaktivite ve rutinlerle ilgili zorluklar. İkisi bir arada da bulunabilir: ZNI'nin 9.270 Almanca ilk katılımdan oluşan norm örnekleminde Yüksek duyarlılık ölçeği, DEHB ile ilişkili Kinetik-bilişsel öğrenme stili ölçeğiyle belirgin biçimde ilişkilidir (r = .40).

AuDHD ve kadınlarda DEHB

Nörodiverjansa bütünsel bir olgu olarak bakmak, kişinin kendi sinir sistemine yaklaşmasının bütüncül bir yoludur. Avantajlarından biri, nörodiverjansa baktığımızda AuDHD (otizm ve DEHB'nin birlikte ele alınması) gibi kavramların ve kadınlarda DEHB'nin de hesaba katılmasıdır.

İkisi de önemlidir, çünkü AuDHD'si olan insanlarda DEHB ile otizmin belirtileri yalnızca toplanmış değildir. Bu farklı deneyimleme ve hissetme biçimleri arasındaki salınım — hızlı geçiş — kendine özgü ve yeni zorluklar getirir.

Kadınlarda DEHB ve kadınlarda otizm için de durum benzerdir. Buradaki büyük zorluk, DEHB ve otizmin kadınlarda farklı biçimde dışa vurulması ve tarihsel olarak erkekler üzerinden şekillenmiş tanı geçmişi nedeniyle bunların çoğu zaman doğru ve erken fark edilmemesidir.

Daha yeni araştırmalar bu yanlılığı azaltmaya yardımcı oluyor; örneğin CAT-Q gibi kamuflajı ölçen ölçeklerle. Ancak bu araştırmalar testlerde ve tanı süreçlerinde henüz her yerde dikkate alınmıyor.

Kadınlarda DEHB çoğu zaman dışarıdan daha az görünür ve daha içselleştirilmiş biçimde ortaya çıkar. DEHB'li birçok kadında içsel huzursuzluk, görünür hiperaktiviteden daha sık rastlanan bir işarettir.

Testimiz cinsiyetinizi sormaz. İfadeleri, algılamanızın, odaklanmanızın ve tepki vermenizin dışarıdan nasıl göründüğünü değil, sizin bunları nasıl deneyimlediğinizi sorar.

Özellikle nörodiverjansın birden fazla alanının aynı anda söz konusu olabileceğini düşünüyorsanız, bu alanları birlikte ele alan bir testin avantajı daha da büyüktür ve tek tek testlerle yeniden üretilemez.

Bu nedenle DEHB, otizm ve benzerleri için ayrı ayrı testler yapıp bunları zihinsel olarak "toplamak" önerilmez. Çünkü bütünsel deneyim, parçalarının toplamından fazlasıdır.

Kadınlarda nörodiverjans

Kadınlarda nörodiverjans giderek önem kazanan bir konu. Deneyimlerimize göre nörodiverjansla ilgilenen insanların çoğu kadın.

Buna karşın nörodiverjansın birçok alanındaki tanı ölçütleri hâlâ erkekleri ve erkeklerdeki tipik görünümü referans alıyor.

Bu, tarihsel olarak kadınlarda —özellikle çocuklukta— eksik tanıya ya da yıkıcı sonuçlar doğurabilecek yanlış tanılara yol açıyor.

Basit bir örnek özel ilgi alanlarıdır. Model trenler ya da nesneleri toplayıp sınıflandırmak özel ilgi alanı olarak tanınırken, kadınlara özgü tipik ilgi alanları onlarca yıl boyunca gözden kaçtı. Bunlara örneğin köpekler ya da atlar gibi hayvanlar dahildir.

Bir başka örnek maskelemedir. Otistik kadınlar, otistik erkeklere göre ortalamada daha fazla maskeleme bildirir (Hull ve ark., 2020). Bu da maskelemeyi testlerde ayrıca ölçmenin ve soruları (maddeleri) kadınların algısını da yansıtacak biçimde kurmanın önemini artırır.

Kaynaklar

  • Zensitively (2026). Zensitively Nöroçeşitlilik Envanteri (ZNI): Teknik Dokümantasyon, Sürüm 1.0. Zensitively GmbH, Hamburg. zensitively.com/tr/norocesitlilik-envanteri
  • Dodson, W. — DEHB'li çocukların on yaşına kadar aldığı düzeltici ve olumsuz mesajların sayısına ilişkin tahmin. ADDitude Magazine aracılığıyla yayıldı (https://www.additudemag.com/rejection-sensitive-dysphoria-adhd-symptom-test/); hakem denetiminden geçmiş bir çalışma değil, bir tahmindir.
  • Aron, E. N., & Aron, A. (1997). Sensory-processing sensitivity and its relation to introversion and emotionality. Journal of Personality and Social Psychology, 73(2), 345–368.
  • Hull, L., Mandy, W., Lai, M.-C., Baron-Cohen, S., Allison, C., Smith, P., & Petrides, K. V. (2019). Development and Validation of the Camouflaging Autistic Traits Questionnaire (CAT-Q). Journal of Autism and Developmental Disorders, 49(3), 819–833.
  • Hull, L., Lai, M.-C., Baron-Cohen, S., Allison, C., Smith, P., Petrides, K. V., & Mandy, W. (2020). Gender differences in self-reported camouflaging in autistic and non-autistic adults. Autism, 24(2), 352–363. https://doi.org/10.1177/1362361319864804
  • Ritvo, R. A., Ritvo, E. R., Guthrie, D., Ritvo, M. J., Hufnagel, D. H., McMahon, W., Tonge, B., Mataix-Cols, D., Jassi, A., Attwood, T., & Eloff, J. (2011). The Ritvo Autism Asperger Diagnostic Scale-Revised (RAADS-R): a scale to assist the diagnosis of Autism Spectrum Disorder in adults. Journal of Autism and Developmental Disorders, 41(8), 1076–1089.
  • Jones, S. L., Johnson, M., Alty, B., & Adamou, M. (2021). The effectiveness of RAADS-R as a screening tool for adult ASD populations. Autism Research and Treatment, 2021, 9974791. https://doi.org/10.1155/2021/9974791
  • Pearson, A., & Rose, K. (2021). A conceptual analysis of autistic masking: Understanding the narrative of stigma and the illusion of choice. Autism in Adulthood, 3(1), 52–60. https://doi.org/10.1089/aut.2020.0043
  • Rose, K. (2024, September 3). What is Neurodiversity? The Autistic Advocate. https://theautisticadvocate.com/what-is-neurodiversity-new/
Nazim Venutti, MSc Psych
Nazim Venutti, MSc Psych

Klinik Psikolog ve Zensitively’nin kurucusudur. Nöroçeşitlilik – özellikle DEHB, otizm ve yüksek hassasiyet – alanında uzmanlaşmış ve bu testi doğrulanmış psikolojik araçlara dayalı olarak geliştirmiştir. Kendisi de nörodivergent olan bir birey olarak klinik uzmanlığı içeriden bir bakış açısıyla birleştirir. Yazar hakkında daha fazlası

Sıkça Sorulan Sorular

Nörodiverjans bir tanı değildir ve kimsenin onu resmî olarak tespit ettirmesi gerekmez. Kieran Rose nörodiverjansı; iletişim kurma, bilgi işleme, algılama, hareket etme ve başkalarıyla ilişki kurma biçimlerinin, “tipik” sayılandan pek çok bakımdan ayrılması olarak betimler (Rose 2024). Bazı biçimlere tanı konur, örneğin DEHB ya da otizm; birçok kişi kendini tanı olmadan da nörodivergent olarak anlar.

Bu soruyu izlemenin bir yolu psikometrik bir ankettir. Zensitively Nöroçeşitlilik Envanteri (ZNI), 60 ifadeyle yedi ölçeği betimler; bunların arasında yüksek duyarlılık ile DEHB ve otizmle ilişkili ölçekler vardır. Ölçekler .74 ile .91 arasında bir iç tutarlılığa ve iki hafta ile üç ay arasında .67 ile .79 arasında bir kararlılığa ulaşır (ZNI teknik dokümantasyonu, bölüm 5 ve 6).

ZNI’nin Nörodiverjans Puanı, bir insanın ne kadar farklı olduğunu ölçmez; kendi deneyiminin nöronormativite tarafından ne ölçüde ayrımcılığa uğradığını gösterir: kendi yanıtlarınıza göre deneyiminizin size neye mal olduğunu. ZNI tanı koymaz ve bir değerlendirmenin yerini almaz.

Nörodivergent, nöroçeşitlilik hareketinden gelen bir şemsiye terimdir, tıbbi bir kategori değil. En sık otizm, DEHB, disleksi, diskalkuli, dispraksi ve Tourette sendromu anılır. Kieran Rose’un tanımı daha geniştir: “tipik” sayılandan belirgin biçimde ayrılan her iletişim kurma, işleme, algılama ve hareket etme biçimini kapsar (Rose 2024). Yüksek duyarlılığın buraya girip girmediği farklı biçimlerde değerlendirilir; ZNI onu kendi başına bir ölçek olarak ele alır.

Tek bir insanda bu alanlar çoğu zaman ayrı ayrı bulunmaz. ZNI’nin norm örnekleminde yedi ölçek güçlü bir ortak faktörü paylaşır (hiyerarşik omega .82; ZNI teknik dokümantasyonu, bölüm 7.1): DEHB, otizm, yüksek duyarlılık ya da aleksitimiyle ilişkili örüntüler aynı yanıtlarda görünür.

Nörodiverjansa tanı koyan bir test yoktur, çünkü nörodiverjans bir tanı değildir. Ancak tek tek alanlar için yerleşik anketler vardır: DEHB özellikleri için ASRS, otistik özellikler için AQ ve RAADS-R, yüksek duyarlılık için Highly Sensitive Person Scale, aleksitimi için TAS-20 ve kamuflaj için CAT-Q.

Zensitively Nöroçeşitlilik Envanteri (ZNI) bu alanları tek seferde sorar: 60 ifade, yedi ölçek, yaklaşık 5 dakika, ücretsiz. Yerleşik anketlere karşı, ölçeklerinden beşi aynı zaman aralığında ulaşılabilir uyumun yüzde 90 ile 95’ine ulaşır (ZNI teknik dokümantasyonu, tablo 6). Sonuç, tüm ölçekleri yan yana, bir insanın profili olarak gösterir.

Test genellikle 4 ila 6 dakika sürer. Sezgisel olarak cevaplayabileceğiniz birkaç kısa sorudan oluşur — doğru ya da yanlış cevap yoktur.

Tamamladıktan hemen sonra, nöroçeşitliliğin çeşitli boyutlarına ilişkin detaylı bir analizle birlikte kişisel nöroprofilinizi alırsınız.

Evet, test tamamen ücretsizdir. Sonuçlarınızı almak için yalnızca bir e-posta adresine ihtiyacınız var — bu yalnızca kişisel nöroprofilinizin güvenli teslimi içindir.

Gizli maliyet veya yükümlülük yoktur. Kapsamlı nöroprofil veya e-kitap gibi isteğe bağlı ek teklifler analizden sonra sunulacaktır, ancak testi kullanmak için gerekli değildir.

Hayır, bu test tanı koymaz. Başka bir soruyu yanıtlar: nasıl algıladığınızı, nasıl odaklandığınızı ve nasıl tepki verdiğinizi ve bunun gündelik yaşamda size neye mal olduğunu. ZNI kesme puanı içermez.

Testin sunduğu, bilimsel yönelimli bir öz değerlendirmedir. Kendi sinir sisteminizi daha iyi anlamanıza yardımcı olabilecek eğilimleri ve örüntüleri ortaya koyar — ve birçok kişi için daha ileri öz yansıtma veya uzmanlarla konuşma için değerli bir başlangıç noktası olarak hizmet eder.

Evet, verileriniz tamamen gizli tutulur ve Avrupa Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) kapsamında korunur. Yanıtlarınız ve sonuçlarınız şifreli olarak saklanır ve asla üçüncü taraflara satılmaz veya paylaşılmaz.

DEHB, otizm veya yüksek hassasiyetle ilişkilendirilen birçok örüntü önemli ölçüde örtüşmektedir. Yalnızca bir boyut için izole bir test bu büyük resmi gösteremez.

Testimiz yedi ölçeği eş zamanlı olarak ele alır — bunların arasında Aleksitimi ve RSD (reddedilmeye karşı aşırı duyarlılık disforisi) ile ilişkili Duygusal aşırı yüklenme de vardır. İkisi de birçok insanın gündelik yaşantısını belirler, ancak başka testlerde çoğu zaman dikkate alınmaz.

Böylece sinir sisteminizin yalnızca bir kesitini değil, bütünsel bir resmini elde edersiniz. Bu daha geniş bakış açısı, tek bir tanının geçerli olup olmadığından bağımsız olarak kendinizi daha iyi anlamanıza yardımcı olur.

Zensitively Nöroçeşitlilik Envanteri (ZNI), psikometrik özellikleri yayımlanmış bir öz bildirim aracıdır. 60 ifadeden ve yedi ölçekten oluşur; ölçeklerin iç tutarlılıkları .74 ile .91, iki hafta ile üç ay sonraki kararlılıkları ise .67 ile .79 arasında yer alır. Yedi ölçeğin beşi, sınandıkları yerleşik araçlara (HSPS, Monotropism Questionnaire, CAARS, TAS-20, CAT-Q) karşı, bu araçların aynı zaman aralığında kendileriyle gösterdiği uyuşmanın yüzde 90 ile 95'ine ulaşır.

Ölçeklerin iç tutarlılıkları, ZNI'yi 2026'da ilk kez yanıtlayan 9.270 Almanca konuşan kişiden oluşan bir norm örnekleminde belirlenmiştir; ZNI, Eylül 2026'ya kadar 155.609 kez eksiksiz yanıtlandı. Klinik tanılara karşı ölçüt geçerliği incelenmemiştir; ZNI kesme puanı içermez. Bütün sayılar, örneklemler ve sınırlar teknik dokümantasyonda yer alır (sürüm 1.0, Eylül 2026).

Nöroçeşitlilik testi, öz algınızı Zensitively Nöroçeşitlilik Envanteri'nin (ZNI) yedi ölçeğinde ele alır: Yüksek duyarlılık, Monotropizm, Kinetik-bilişsel öğrenme stili, Aleksitimi, Duygusal aşırı yüklenme (RSD ile ilişkili), Kamuflaj ve Öz eleştiri.

Yalnızca bir yöne bakan testlerin aksine, testimiz yüksek hassasiyeti, otizm ve DEHB ile ilişkili ölçekleri ve Aleksitimi ile Duygusal aşırı yüklenme gibi ilgili alanları eş zamanlı olarak ele alır. Böylece nöroprofilinizin kapsamlı bir resmini elde edersiniz.

Testi tamamladıktan sonra kişisel nöroprofilinizi alırsınız — çeşitli nörofarklı boyutların sizde ne kadar belirgin olduğunu gösteren detaylı bir analiz. Sonuçlar görsel olarak sunulur ve anlaşılır şekilde açıklanır.

Nöroprofiliniz size eğilimleri ve örüntüleri gösterir — bir tanı değil, kendi sinir sisteminizi daha iyi tanımaya bir davet. Birçok kişi bu sınıflandırmanın yıllardır süren örüntüleri nihayet anlamalarına yardımcı olduğunu bildirmektedir.

ZNI'yi kendi girişimiyle arayıp bulmuş insanlarla, genel nüfusla değil; bu kişilerin yaşa ve cinsiyete göre bileşimi bilinmemektedir.

Bölüm 1 – 10 sorudan 1. soru
İçimde çok şey olup bitiyor.
Bölüm 1 – 10 sorudan 2. soru
Çok koşuşturma olduğunda ya da bir şey çok gürültü çıkardığında bu beni çok zorlar.
Bölüm 1 – 10 sorudan 3. soru
Diğer insanların ruh halleri beni belirgin şekilde etkiler.
Bölüm 1 – 10 sorudan 4. soru
Aynı anda birçok şey olduğunda zorlanırım.
Bölüm 1 – 10 sorudan 5. soru
Sıcağa, gürültüye, kokulara veya tenime değen kumaşlara karşı hassasım.
Bölüm 1 – 10 sorudan 6. soru
Çevremde başkalarının gözden kaçırdığı ince nüansları fark ederim.
Bölüm 1 – 10 sorudan 7. soru
Hayatımda müziğin olması benim için çok şey ifade eder.
Bölüm 1 – 10 sorudan 8. soru
Sinir sistemimin aşırı uyarıldığını fark ettiğimde mutlaka dinlenmeye ihtiyaç duyarım.
Bölüm 1 – 10 sorudan 9. soru
Sosyal medyada şiddetten elimden geldiğince kaçınırım.
Bölüm 1 – 10 sorudan 10. soru
Güçlü duyusal izlenimler bana kolayca fazla gelir.
Bölüm 2 – 10 sorudan 1. soru
Bir işle uzun süre meşgul olduktan sonra konuyu değiştirmekte sık sık zorlanırım.
Bölüm 2 – 10 sorudan 2. soru
Bir işe odaklandığımda, tuvalet ihtiyacım olduğunu çoğu zaman fark etmem.
Bölüm 2 – 10 sorudan 3. soru
Bir konu ilgimi çektiğinde, o konuda öğrenebileceğim her şeyi öğrenmeyi severim.
Bölüm 2 – 10 sorudan 4. soru
Tutkuyla yaptığım bir işle uğraşırken sıklıkla zaman kavramını yitiririm.
Bölüm 2 – 10 sorudan 5. soru
Bana olaylara takılıp kaldığım söylenir.
Bölüm 2 – 10 sorudan 6. soru
Önemli olsa bile, ilgimi çekmeyen bir görevle uğraşmakta zorlanırım.
Bölüm 2 – 10 sorudan 7. soru
İlgimi çeken aktivitelere o kadar odaklanırım ki, diğer olayları hiç fark etmem.
Bölüm 2 – 10 sorudan 8. soru
Genellikle aynı anda sadece birkaç konuyla ilgilenirim.
Bölüm 2 – 10 sorudan 9. soru
Bir faaliyete odaklandığımda, susadığımı veya acıktığımı genellikle fark etmem.
Bölüm 2 – 10 sorudan 10. soru
Meşgul olduğum bir şeyden beklenmedik bir şekilde koparılmak rahatsız edicidir.
Bölüm 3 – 10 sorudan 1. soru
Kendime karşı genellikle aşırı eleştirelim.
Bölüm 3 – 10 sorudan 2. soru
Görev beni gerçekten ilgilendirmiyorsa odaklanmakta çok zorlanırım.
Bölüm 3 – 10 sorudan 3. soru
Bir göreve başlamakta sıklıkla sorun yaşarım.
Bölüm 3 – 10 sorudan 4. soru
Şeylere olan ilgimi çabucak kaybederim.
Bölüm 3 – 10 sorudan 5. soru
Gördüğüm veya duyduğum şeyler beni yaptığım işten kolayca uzaklaştırır.
Bölüm 3 – 10 sorudan 6. soru
Uzun süre bir yerde kalmakta zorlanırım.
Bölüm 3 – 10 sorudan 7. soru
Bazen bir şeye o kadar dalarım ki çevremi fark etmem, diğer anlarda ise dikkatim kolayca dağılır.
Bölüm 3 – 10 sorudan 8. soru
Konuşurken başkalarının sözünü kesmeye meyilliyim.
Bölüm 3 – 10 sorudan 9. soru
Sık sık huzursuz hissederim, sanki sürekli hareket halindeymişim gibi.
Bölüm 3 – 10 sorudan 10. soru
Birden fazla şeyi aynı anda takip etmekte zorlanırım.
Bölüm 4 – 10 sorudan 1. soru
Bazen içimde neler olup bittiğini bilemem.
Bölüm 4 – 10 sorudan 2. soru
Kızgın olduğumu çoğu zaman fark etmem.
Bölüm 4 – 10 sorudan 3. soru
Başkalarına karşı ne hissettiğimi tarif etmek benim için zordur.
Bölüm 4 – 10 sorudan 4. soru
Duygularım için doğru kelimeleri bulmakta zorlanırım.
Bölüm 4 – 10 sorudan 5. soru
Doktorların bile anlamadığı fiziksel hislerim var.
Bölüm 4 – 10 sorudan 6. soru
Şu anda ne hissettiğim benim için çoğu zaman belirsizdir.
Bölüm 4 – 10 sorudan 7. soru
Fiziksel hislerim konusunda sık sık kafa karışıklığı yaşarım.
Bölüm 4 – 10 sorudan 8. soru
Heyecanlandığımda üzgün mü, korkmuş mu yoksa kızgın mı olduğumu çoğu zaman bilemem.
Bölüm 4 – 10 sorudan 9. soru
Bazen tam olarak adlandıramadığım hislerim olur.
Bölüm 4 – 10 sorudan 10. soru
Duygularımı tarif etmek bana kolay gelir.
Bölüm 5 – 10 sorudan 1. soru
Duygularımı genellikle fiziksel olarak hissederim, sanki göğsüme bir darbe almışım veya yaralanmışım gibi.
Bölüm 5 – 10 sorudan 2. soru
Duygularımı daha iyi kontrol edemediğim için utanıyorum.
Bölüm 5 – 10 sorudan 3. soru
Kendimin en sert eleştirmeniyim.
Bölüm 5 – 10 sorudan 4. soru
Reddedildiğimi veya eleştirildiğimi düşündüğümde ani ve aşırı bir üzüntü yaşarım.
Bölüm 5 – 10 sorudan 5. soru
Reddedilme ve eleştiri korkum o kadar güçlü ki, yeni insanlarla tanışmaktan veya yeni şeyler denemekten kaçınırım.
Bölüm 5 – 10 sorudan 6. soru
Sosyal ortamlarda endişeli hissederim çünkü kimsenin beni sevmediğini varsayarım.
Bölüm 5 – 10 sorudan 7. soru
Duygularım incindiğinde ani ve yoğun öfke patlamaları yaşarım.
Bölüm 5 – 10 sorudan 8. soru
Güçlü duygusal tepkilerim nedeniyle "aşırı hassas" veya "abartılı duygusal" olarak nitelendirildim.
Bölüm 5 – 10 sorudan 9. soru
Beni gerçekten tanırlarsa insanların beni sevmeyeceğinden korktuğum için yakın arkadaşlıklardan kaçınırım.
Bölüm 5 – 10 sorudan 10. soru
Başarısızlık korkusuyla fırsatları geri çeviririm veya yeni projelere başlamaktan kaçınırım.
Bölüm 6 – 10 sorudan 1. soru
Konuşmalarda, karşımdakilere duymak istedikleri şeyleri söylemeye dikkat ederim.
Bölüm 6 – 10 sorudan 2. soru
Sosyal davranışlarımı önceden düşünürüm; örneğin nasıl davranmak istediğimi veya nelere dikkat etmem gerektiğini.
Bölüm 6 – 10 sorudan 3. soru
Kendim olmak ve aynı zamanda sosyal durumların üstesinden gelmek bana kolay gelir.
Bölüm 6 – 10 sorudan 4. soru
Dikkat çekmemek için doğal tepkilerimi sık sık bastırırım.
Bölüm 6 – 10 sorudan 5. soru
Sosyal ortamlarda normalmişim gibi davranırım - ama kendimi öyle hissetmiyorum.
Bölüm 6 – 10 sorudan 6. soru
Bazen başkalarının kendilerini nasıl gösterdiğini gözlemlerim - ve sonra bunu benimsemeye çalışırım.
Bölüm 6 – 10 sorudan 7. soru
Başkaları üzerinde nasıl bir izlenim bıraktığımı sürekli düşünürüm.
Bölüm 6 – 10 sorudan 8. soru
Beni özel kılan bazı özelliklerimi, reddedilme korkusuyla gizlerim.
Bölüm 6 – 10 sorudan 9. soru
Sosyal durumlarda kendimi gerçekten kendim gibi hissetmiyorum.
Bölüm 6 – 10 sorudan 10. soru
Başkalarıyla birlikteyken kendim olma konusunda özgür hissederim.